Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej
Stowarzyszenie Architektów Polskich
Wojciech ObtułowiczAleksandra Janina AugustyniakTadeusz KowalczykMirosław Adam PrzyłęckiJan Konrad StawiarskiStefan Tadeusz HołówkoJacek Bronisław CzekajAleksander ŚwiecimskiWojciech BajdorCezaria Iljin-SzymańskaBarbara PłatkowskaStefania JabłońskaTadeusz OrgelbrandZofia DziewulskaWładysław Konrad ŚmigielskiBolesław Tadeusz MaliszTadeusz WoźniakDobrosław Bruno CzajkaRyszard RodakEugeniusz BudlewskiWłodzimierz SokołowskiEdward MazikKrzysztof Feliks MoczydłowskiWiktor TołkinStanisław Baltazar BrukalskiTadeusz PośpiechJózef ChmielTadeusz ZandfosStefan Piotr ZemłaHenryk BorowyMirosław HolewińskiHelena KurcyuszMarek Adam GawronWacław EytnerJerzy Adam JakubczakLeszek SkibińskiFeliks KanclerzZofia FafiusWanda RzepeckaJerzy WiklendtGustaw TrzcińskiTadeusz Robert PlebańskiLeszek Andrzej ŚwiątkowskiJadwiga Grabowska-HawrylakPiotr Białokur
In memoriam - Pamięci Architektów Polskich
Jacek Jan Nowicki
Członek Stowarzyszenia Architektów Polskich
Członek Towarzystwa Urbanistów Polskih

prof. dr inż. arch. Jacek Jan Nowicki

* 04.08.1921, Warszawa

† 25.03.2005, Warszawa

Jacek Jan Nowicki - architekt, urbanista, wykładowca akademicki.
Członek SARP O. Warszawa (od 1951). Członek TUP.
Absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (1949). Profesor nadzwyczajny.

Wykładowca na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej (1945-61), na Wydziale Architektury Politechniki Łódzkiej (1977-87) - profesor tytularny, w Wyższej Szkole Ekologii i Zarządzania. Członek WKUA w Warszawie (lata 80-te XX w.).

Autor m.in.:
- osiedle mieszkaniowe Stary Żoliborz w Warszawie (1952) - współautor Bogusław Karczewski;
- osiedle Serek Żoliborski w Warszawie (1956-58);
- gmach Rady Narodowej w Warszawie (1958-59);
- Dom Handlowy "Merkury" w Warszawie (1960):
- osiedle Zatrasie w Warszawie (1960-68) - współpraca: T. Fiećko, W. Materski, J. Osuchowski;
- pasmo Ursynów-Natolin - generalny projektant.

Konkursy m.in.:
- na projekt zagospodarowania przestrzennego terenu Cytadeli w Warszawie (1966) - nagroda równorzędna (współpraca).

Autor publikacji m.in.:
- Kształtowanie środowiska - Architektura i urbanistyka w perspektywie przełomu stuleci (2001),
- Środowisko mieszkaniowe II - Osiedla warszawskie - projekty - doświadczenia XX wieku (2003).

Wiveprezes SARP (1961-63, 1965-72). Rzeczoznawca SARP. Członek Sekcji Architektury Mieszkaniowej SARP, członek Komisji Mieszkalnictwa UIA. Inicjator "Kazimierskiej Karty Mieszkalnictwa UIA i Karty Warszawskiej UIA (1981).

Odznaczenia m.in.: Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1969), Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1981), Złota Odznaka SARP (dwukrotnie - 1954, 1964), Brązowa Odznaka SARP (1958), Srebrna Odznaka SARP (1960).

Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (1.04.2005).

 

Wspomnienie

25 marca 2005 roku zmarł w Warszawie Jacek Nowicki, architekt, który całe swoje życie poświęcił idei nowoczesnego mieszkania – poprawnemu kształtowi przestrzeni mieszkalnej dostępnej dla przeciętnego człowieka.
Urodzony 4 sierpnia 1921 roku w Warszawie i wychowany w duchu najszlachetniejszych haseł spółdzielczości mieszkaniowej – Jego ojciec Marian Nowicki był od roku 1932 prezesem zasłużonej Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej – w sposób naturalny skierował swe zainteresowania na architekturę powstających wówczas w Warszawie i budzących ogólne uznanie osiedli WSM. Zamierzał jesienią roku 1939 rozpocząć studia w tym kierunku na Politechnice Warszawskiej, ale wybuch wojny przekreślił te plany. Rozpoczął, więc zbliżoną do nich swym profilem naukę w dopuszczonej przez okupanta Państwowej Szkole Budownictwa w Warszawie (1940-1942), aby następnie kontynuować je na podziemnym Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej (1942-1949) w tym również na początku roku 1945 w Lublinie, gdzie uczelnia ta powołana została ponownie do życia z tymczasową siedzibą w tym mieście. Tam po raz pierwszy poznałem Go jako asystenta prof. Romualda Gutta. Mający już na swoim koncie pewną praktykę zawodową – pracował w czasie okupacji w Pracowni Architektury i Urbanistyki w Warszawie w zespole Szymona i Heleny Syrkusów, autorów znanych przedwojennych osiedli spółdzielczych na Rakowcu i na Kole – cieszył się naszym respektem, będąc zarazem swoistą przekładnią fascynującej nas architektury R. Gutta. Architektury prostej, spokojnej, jak gdyby kojąco działającej na człowieka. Ale zarazem architektury odpowiedzialnej, tego człowieka wychowującej i trwającej – jak mawiał stary profesor – kiedy już nas nie będzie. I taką właśnie architekturę starał się tworzyć Jacek Nowicki przez całe swoje życie. Nawet w najtrudniejszym czasie presji narzuconego nam tzw. socrealizmu, czego dowodem może być osiedle przy pl. Wyspiańskiego na warszawskim Żoliborzu (1954-1956 wsp. B. Karczewski). Z tą wręcz rodzinną Jego dzielnicą Warszawy związane są najbardziej charakterystyczne dzieła Jacka Nowickiego jak np. osiedla tzw. Serek Żoliborski (1956-1958) czy os. Zatrasie (1960-1968), a także usługowe obiekty jak gmach Rady Narodowej (1958-1959), Dom Handlowy „Merkury” (1960), a także szkoła przy ul. Filareckiej (1960). Pracował też i dla innych rejonów Warszawy projektując w zespole Z. Malickiego osiedle WSM Mokotów (1947-1950) czy jako generalny projektant pasma Ursynów-Natolin. Swoje doświadczenia zawodowe przekazywał też młodzieży najpierw na swej macierzystej uczelni w Warszawie (1945-1961),a następnie już jako tytularny profesor na Wydziale Architektury Politechniki Łódzkiej (1977-1987), a po przejściu na emeryturę aż do ostatnich swych dni w Wyższej Szkole Ekologii i Zarządzania w Warszawie. Utrwalał też swą wiedzę w książkach – oczywiście o tematyce mieszkaniowej – jak choćby przez tą ostatnią uczelnię wydane „Kształtowanie środowiska – Architektura i urbanistyka w perspektywie przełomu stulecie” (Warszawa 2001) i „Środowisko mieszkaniowe II – Osiedla warszawskie – projekty – doświadczenia XX wieku” (Warszawa 2003) – obie będące syntetycznym zestawieniem doświadczeń świata i Warszawy. Przez wiele lat pisał też cięte felietony o architekturze i kulturze architektonicznej do czołowych tygodników polskich. Pisał je – może już tylko jako refleksje – do ostatniej chwili, odkładając je do opasłych teczek, przygnębiony, że nie ma dla nich miejsca w dzisiejszej prasie, goniącej głównie za skandaliczną sensacją. Być może kiedyś historycy znajdą w nich nieoceniony materiał do studiów nad rozwojem współczesnej architektury polskiej.
Nieoceniona była też Jego działalność w Stowarzyszeniu Architektów Polskich a zwłaszcza w stworzonej m.in. z Jego inicjatywy Sekcji Architektury Mieszkaniowej, która odegrała istotną rolę w bronieniu – czasami bezskutecznie - standardu polskiej architektury mieszkaniowej wobec politycznych nacisków wiodących nieuchronnie - do tak znanych nam „blokowisk”. Kluczową rolę w tym zakresie odgrywał On również przez wiele lat w pracach Komisji Mieszkalnictwa Międzynarodowej Unii Architektów UIA doprowadzając do opracowania i uchwalenia tzw. Kazimierskiej Karty Mieszkalnictwa UIA – uchwalonej w Kazimierzu Dolnym w 1ej połowie lat 70. – oraz tzw. Karty Warszawskiej UIA - przyjętej przez Kongres UIA w Warszawie w roku 1981.
Odszedł człowiek o niebywale społecznym nastawieniu podbudowanym rodzinną tradycją. PPS-u. Mimo to do organizacji partyjnych nienależący, bo – jak pisał w swych wspomnieniach – „życie polityczne pod presją nie sprzyjało dyskusjom, zamykało usta i uczyło nieufności.” Bolał nad poniżeniem i zhańbieniem idei, które w dawnej przeszłości miały tak istotną wartość. Człowiek mądry, rozważny i uczciwy, do którego nawet w tamtych najtrudniejszych czasach można było przyjść bez obawy z zapytaniem, co robić? Człowiek, o jakiego dziś coraz bardziej trudno.

Pożegnaliśmy Go na Wojskowym Cmentarzu na Powązkach 1 kwietnia 2005 roku.

Tadeusz Barucki

 

 

 

Źródła:

  • fot.: Tadeusz Barucki, Architekci polscy o architekturze 1909-2009, Warszawa 2009
  • Komunikat SARP 6/2005; Tadeusz Barucki, Maciej Nowicki 1921-2005
  • Fragmenty stuletniej historii 1899-1999, Ludzie fakty wydarzenia; Warszawa 2001
  • http://www.pamiecmiasta.pl/projektant/jacek_nowicki,775
Udostępnij na:
Biogram dodano: 28.03.2012 | Aktualizacja: 25.03.2018, 00:53:03 | Wyświetleń od 01.01.2018 r.: 765