Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej
Stowarzyszenie Architektów Polskich
Witold Janusz BenedekMarian PotokTadeusz JędryskoEugeniusz KolnyJan Krzysztof CichyZdzisław Kazimierz DaczkowskiZdzisław ForkasiewiczJerzy OtomańskiKrystian Dorian StangelJanusz PawlakStefania JabłońskaEwaryst Jacek RufJan SuzinSeweryn JoppTadeusz OrgelbrandBogusław ChylińskiStanisław Józef TurczynowiczNarcyz SzwedzińskiZbigniew KobierskiWacław Jerzy HryniewiczJerzy RyzenkoWitold StępińskiStanisław MajkaJanusz Franciszek GągałaAntonina Smolarz-BoguckaJan StefanowiczMarian OsińskiEdmund FrąckiewiczCzesław Teodor KotelaTadeusz StasińskiMarek Adam GawronJacek NajgrakowskiTadeusz GaborJan Bolesław BieńkowskiBronisław WiktorJanusz Stanisław RoguskiZofia FafiusStefan Teofil SawickiBohdan Henryk DobrogowskiJan MinorskiWiktor SigalinWacław RyttelJózef VogtmanBarbara Katarzyna KubiakJacek Maria Fuliński
In memoriam - Pamięci Architektów Polskich
Oskar Nikolai Hansen
Członek Stowarzyszenia Architektów Polskich

prof. arch. Oskar Nikolai Hansen

* 12.04.1922, Helsinki (Finlandia)

† 11.05.2005, Warszawa

Oskar Nikolai Hansen - architekt, rzeźbiarz, malarz, wykładowca akademicki, teoretyk.
Członek SARP O. Warszawa (od 1956).
Absolwent Wydziału Mechanicznego Wyższej Szkoły Technicznej w Wilnie (1942). Absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (1951). Student malarstwa u Fernanda Legera w Paryżu. Profesor nadzwyczajny w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (1968).

W Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (1950-83). Gł. projektant w Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej (1958-66).

Autor m.in.:
- projekt przebudowy kina Świat w Warszawie (1950) - niezrealizowany;
- projekt ratusza dla Warszawy (1952) - niezrealizowany;
- dachy pawilonu polskiego w Izmirze (1955) - współautor Lech Tomaszewski - nagroda Komitetu Urbanistyki i Architektury;
- mieszkanie w Warszawie (1955);
- pomnik obozu koncentracyjnego w Auschwitz (1958) - niezrealizowany;
- aranżacja przestrzenna z giętych płyt na II Wystawie Sztuki Nowoczesnej w warszawskiej "Zachęcie" (1958);
- pawilon na międzynarodową wystawę w Sao Paulo (1959);
- projekt rozbudowy Zachęty (1960-61) - współautorzy: L. Tomaszewski i Stanisław Zamecznik - niezrealizowany;
- osiedle im. Słowackiego w Lublinie (projekt 1960-63, realizacja 1964-66) - współautor Zofia Hansen;
- osiedle "Przyczółek Grochowski" w Warszawie (1963) - współautor Z. Hansen;
- osiedle Rakowiec w Warszawie (1964) - współautor Z. Hansen;
- projekt muzeum sztuki współczesnej w Skopje (1966) - niezrealizowany;
- własny dom na wsi (1968).

Konkursy:
- na projekt pomnika obozu koncentracyjnego w Auschwitz (1958) - I nagroda.

Twórca Teorii Formy Otwartej i Linearnego Systemu Ciągłego (z Z. Hansen).

Rzeczoznawca SARP.

Mąż architektki Zofii Garlińskiej-Hansen (1924-2013).

Pochowany na Cmentarzu Ewangelicko-Augsburskim w Warszawie.

 

WSPOMNIENIE

Czemu odczuwam potrzebę wspomnienia Oskara Hansena? Może, dlatego, iż Jego generacja w Polsce z trudem akceptowała ideę „formy otwartej” i autorskie poszukiwania „Linearnego Systemu Ciągłego”. To, dlatego poddał się najpierw biurokratycznym inwestorom, potem jako dziekan nie pokonał niemożności zmian na macierzystym Wydziale Rzeźby ASP, by usunąć się ostatecznie w wiejski spokój podsiedleckiego Szumina. O dużo za mało wiedzą o tym najbardziej znanym za granicami Polski architekcie, generacje młodych architektów polskich. Wspominam więc Oskara Hansena w imieniu studentów i młodych wtedy architektów, którzy w końcu lat pięćdziesiątych i początku sześćdziesiątych najpierw chłonęliśmy odświeżające  wystawy Jego „Pracowni Kompozycji Brył i Płaszczyzn” na ASP, a kilka lat później, już w ramach  Koła Młodej Architektury przy Oddziale Warszawskim SARP (m.in. Budzyński, Chwalibóg, Drzewiecki, Fajans, Kiciński, Kowalewski, Kucza-Kuczyński, Kuźmienko, Moszczyński, Sembrat) zapraszaliśmy Hansena na wspólne dyskusje, by uczyć się programowej idei  otwartości, logiki linearności układów czy nowej  dla nas  „partycypacji”. Myślę, że to Hansen wywarł chyba największy wpływ na wielu z nas, na „Koncentrację Liniową” zespołu Budzyńskiego, na konkursowy projekt Ursynowa.
Zapomnieliśmy, iż Hansen był architektem prawdziwie „europejskim”: z urodzenia Norweg, z matki Rosjanki, ale Wilnianin, który przeszedł tamtejsze AK. Po Paryżu i Londynie - wybrał dyplom u Romualda Gutta: to też wyrazisty znak pewnej przynależności ideowej w architekturze i przynależności do Polski, chociaż łatwo mógł wybrać inne miejsce w Europie. Europę poznawał i wrastał w nią przez kontakty i przyjaźnie  z Jeanneretem, Corbusierem, Legerem, Moore’em, Smithsonami i Friedmanem w ramach grupy „Team Ten”, Erskinem, Blomstedem, Kroll’em. To od spotkanego podczas studenckich warsztatów w Perpignan w końcu lat osiemdziesiątych  Luciena Kroll’a, wiozłem list do Hansena. Bo Kroll chciał pozdrowić wielkiego polskiego architekta, kiedy dowiedział się ode mnie o Jego wiejskiej „emigracji”. Wielokrotnie doświadczałem w świecie wyrazów pamięci o Hansenie. To był Europejczyk.
W Polsce obracał się w znakomitym, pozytywnie hermetycznym przez wysoką jakość myślenia środowisku Zakładów Badawczych ASP. To byli między innymi Jerzy Sołtan, Lech Tomaszewski, Tadeusz Zieliński, Stanisław i Wojciech Zamecznikowie, Jerzy Jarnuszkiewicz.
Wśród kilku zaledwie projektów i realizacji polskich z ostatniego półwiecza znanych naprawdę  w świecie, dwa z nich to projekty Hansena: projekt rozbudowy „Zachęty” z 1958 roku (wspólnie z L. Tomaszewskim i S. Zamecznikiem) - bardziej techniczny ideowo niż późniejsze Centre Pompidou i konkursowy projekt czarnej, asfaltowej „drogi” - pomnika w Auschwitz-Birkenau z 1959 roku. Obydwa projekty wyprzedzające epokę, znakomicie odczytał świat, ale w Polsce – „czyli nigdzie” – wystraszyły małych decydentów. Pozostały nieosiągalną legendą nie tylko tamtego czasu.
Nie znalazły zrozumienia próby shumanizowanej - inaczej niż w duchu międzywojennego Praesensu - mieszkaniówki. Dwa budynki na Rakowcu z 1958 roku (wspólnie z Z. Hansen), teraz odnowione technicznie, nie zestarzały się moralnie, a w stosunku do naszych komercyjnych apartamentowców są lekcją pokory – i formy.
Osiedla LSM w Lublinie  z 1965 roku i „Przyczółek Grochowski” z 1969 roku, realizowane, jako cząstkowe próby „Linearnego Systemu Ciągłego” (1964), przy całej swojej socjologicznej podbudowie i estetycznym wyrafinowaniu formy, zostały wchłonięte i wkrótce zapomniane w  szumie fabrycznych prefabrykatów ze Wschodu.
Oskar Hansen pozostał silny swoimi przekonaniami i najwyższą jakością intelektu, ale i poczucia Formy. Przegrywał z małością, bo był konsekwentny. Jakże często dzisiaj wygrywamy idąc na kompromis. Mówimy wtedy, że to należy do cech zawodu.
Wobec wydarzenia Hansena – stajemy bezradni. Pozostaje tylko zobowiązująca pamięć o pięknie Jego życia i Jego dzieł.
Od kilku lat odkładałem wizytę w Szuminie...

Konrad Kucza-Kuczyński

 

 

Źródła:

Udostępnij na:
Biogram dodano: 08.04.2012 | Aktualizacja: 11.05.2019, 00:12:10 | Wyświetleń od 01.01.2018 r.: 3614