Izba Architektów Rzeczypospolitej Polskiej
Stowarzyszenie Architektów Polskich
Ryszard NatusiewiczKazimierz KlimczewskiAleksander MalinowskiHenryk ToczydłowskiHalina Wanda WellengerHenryk DąbrowskiJanusz TwarużekJerzy BeutlichAdam NaszarkowskiFranciszek Stefan MaurerBohdan SkłodowskiKrystyna Janina RóżyskaHalina Maria WiśniewskaRyszard SołtyńskiJan SpaczyńskiMaciej WalczakArkadiusz Mieczysław KrupkaTeresa DymekJanusz Przemysław LisekHelena LierschAnna PoniatowskaZbigniew Włodzimierz RoszkowskiWiesław Romuald DrzewieckiMirosław HolewińskiTadeusz Teodorowicz-TodorowskiJerzy Leopold FeinerLeon Dietz d'ArmaJacek Józef ZielonkaLudwik Władysław BorawskiJacek NajgrakowskiMonika LipczykKazimierz Adam SaskiRajmund MałyszkoRyszard WróblewskiMarian SpychalskiHanka Ludmiła ZaniewskaJerzy MüllerStanisław Tadeusz BockenheimJanusz Antoni KalbarczykWacław NowakowskiAdam MściwujewskiAleksander SchieleIgnacy KędzierskiStanisław Ksawery GarlińskiJerzy Ascher (Aszer)
In memoriam - Pamięci Architektów Polskich
Tadeusz Dzięgielewski
Członek Stowarzyszenia Architektów Polskich

dr inż. arch. Tadeusz Dzięgielewski

* 25.10.1907, Warszawa

† 19.07.1998, Warszawa

Tadeusz Dzięgielewski - architekt.
Członek SARP O. Warszawa (od 1933).
Absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (1933).

Praca projektowa w pracowni prof. R. Świerczyńskiego (do 1939).

Publikacje:
- Terminologia budownictwa, Arkady 1967.

Członek ZG SARP (1934-39), członek ZO SARP (1935-36).

 

WSPOMNIENIA

Pamięci arch. Tadeusza Dzięgielewskiego

Z Kolegą Tadeuszem zetknęły nas w początku lat sześćdziesiątych wspólne zainteresowania dla potrzeb przemysłu w odbudowującym się ze zgliszcz wojennych Kraju.
Pomimo różnicy wieku i doświadczenia zawodowego - Tadeusz był bowiem praktykującym architektem już przed wojną - ja rozpoczynałem dopiero swoją działalność, współpraca nasza układała się na zasadzie koleżeńskiej, pełnej wzajemnego zrozumienia i szacunku. W krótkim czasie znajomość nasza przerodziła się w wieloletnią przyjaźń.
Osobowość była nacechowana wielką serdecznością dla ludzi, był człowiekiem otwartym na postęp zachodzący w życiu i w technice, posiadał dużą wiedzę i zdolności organizacyjne, był także bardzo pracowity i sumienny w pracy. Był dobrym Polakiem - patriotą, godnie reprezentującym środowisko architektów SARP, do którego przynależał od 1933 roku.
Tadeusz Dzięgielewski urodził się w Warszawie 25 października 1907 roku w rodzinie inteligenckiej z tradycjami, co miało przemożny wpływ na jego zawsze godną postawę życiową.
Od najmłodszych lat pasjonował się działalnością społeczną. W gimnazjum był przewodniczącym samorządu klasowego a w czasie wyższych studiów pełnił różne funkcje w organizacjach akademickich. Był Prezesem Związku Słuchaczów Architektury (Z.S.A.) i delegatem do "Confederation Internationale des Etudiants (C.I.E.).
Jako student Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej pracował w biurze projektów znanego ze swej twórczości Profesora Rudolfa Świerczyńskiego. Pełnił też funkcję starszego asystenta w jego katedrze, aż do chwili śmierci Profesora w 1943 r. W tym czasie brał także udział w tajnym nauczaniu młodzieży, przygotowując ją do odbudowy kraju.
Przez 3 lata, przed wybuchem wojny 1939 roku, po śmierci prof. Czesława Przybylskiego, kierował pracownią kontynuującą projektowanie "Dworca Głównego", znaczącej inwestycji w Stolicy. Po zajęciu Warszawy przez Niemców, do momentu aresztowania Go przez Gestapo, usiłował uchronić przed zniszczeniem dorobek pracowni, szczególnie rysunki i modele dworca.
W latach 1935-39 współpracował z Biurem Studiów Ministerstwa Komunikacji, projektując różne obiekty dla Kolei Państwowych, a także obiekty turystyczne (nie tylko dla kraju) na zlecenie Ligi Popierania Turystyki i Biura Podróży ORBIS, gdzie był doradcą technicznym.
Począwszy od 1933 r. działał społecznie w licznych stowarzyszeniach, ale głównie angażował się w pracy Stowarzyszenia Architektów Rzeczypospolitej Polski - S.A.R.P. gdzie pełnił różne funkcje m.in. Wiceprezesa Zarządu Głównego SARP (1935-39).
Z chwilą wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. został zmobilizowany z przydziałem do Kolumny Transportowej Ministerstwa Komunikacji. Wojnę zakończył szczęśliwie, unikając niewoli u Niemców.
W czasie okupacji pracował w firmach prywatnych, prowadzących działalność inwestycyjną na terenie Lubelszczyzny. Jako doradca techniczny miał stałe wyjazdy na budowy w terenie. Dysponując samochodem półciężarowym o podwójnym dnie w skrzyni, przewoził broń, lekarstwa, prasę podziemną i inne potrzebne materiały dla oddziałów Armii Krajowej.
Po powstaniu warszawskim w 1944 r., jako jeden z pierwszych architektów zgłosił się do odbudowy zniszczonego kraju, do Biura Odbudowy Stolicy - B.O.S.  Tu jednak spotyka swojego głównego oponenta - adwersarza - z okresu przedwojennej działalności akademickiej a zajmującego w tym czasie czołowe i wpływowe stanowisko w środowisku architektów, który nie mógł zapomnieć i darować Tadeuszowi jego przedwojennej działalności. Chcąc uniknąć drastycznych konfliktów, zrezygnował z zaszczytu projektowania prestiżowych obiektów dla stolicy i zaangażował się do skromnej lecz nie mniej potrzebnej pracy w Społecznym Przedsiębiorstwie Budowlanym - SPB. Tam dostał zlecenie uruchomienia zakładów mających służyć odbudowie Warszawy. W tym okresie (1946-58) zaprojektował i zrealizował na terenie Warszawy:
- baza sprzętu dla Hydrotrestu, ul. Ziemowita 29-33,
- baza sprzętu dla SPB, ul. Jana Kazimierza 52/54,
- rozbudowa Zakładów Samochodowych, ul. Mińska 25,
- Zakłady Wytwórcze Oddziału Robót Elektrycznych oraz budynek biurowy dla SPB, ul. Czerniakowska róg Chełmskiej,
- stolarnia, ul. Duchnicka 4,
- rozbudowa warsztatów mechanicznych, ul. Bolecha,
- rozbudowa Zakładów Transportowych SPB, ul. Spisaka.
Niezależnie od wymienionych:
- obiekt społeczny dla cukrowni w Chełmie, w skład którego wchodziły: sala kinowa, pływalnia, przychodnia lekarska, stołówka, żłobek, przedszkole i pomieszczenia pomocnicze,
- willa, ul. Karłowicza 18,
- odbudowa budynku przy ul. Chocimskiej 10/12,
- odbudowa budynku przy ul. Nowogrodzkiej 2.
Po likwidacji SPB zaangażował się do pracy w Biurze Projektów Typowych Budownictwa Przemysłowego BISTYP, gdzie pracował przez szereg lat, aż do czasu przejścia na emeryturę. Tam z zapałem oddaje się projektowaniu wzorców obiektów produkcyjnych, socjalnych, usługowych i pomocniczych, występujących we współczesnych zakładach przemysłowych. W ten sposób przekazywał swoją wiedzę i doświadczenie młodym architektom - projektantom wkraczającym w życie zawodowe.
Widząc szerokie pole działania dla architekta, jako rzecznika praw człowieka w procesie produkcyjnym oraz widząc brak materiałów pomocniczych dla projektantów, realizuje pomysł opracowania poradnika projektanta przemysłowego - PPP. Jako główny projektant kierował pracami powołanych zespołów tematycznych, składających się z różnych specjalistów - technologów, mechaników, energetyków, specjalistów od transportu, bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i innych niezbędnych przy projektowaniu zarówno całych zakładów, jak i obiektów przemysłowych. Owocem tej pracy stał się bogaty materiał dla projektantów, publikowany okresowo przez BISTYP. Wydano ok. 200 tematycznych zeszytów, których nakład był wielokrotnie nowelizowany i wznawiany.
Równocześnie udziela się w pracach Instytutu Urbanistyki i Architektury I.U.A. a po przekształceniu go w Instytut Kształtowania Środowiska I.K.Ś. wykonał kilkanaście prac studialnych z zakresu lokalizacji przemysłu, zabudowy terenu oraz zasad projektowania obiektów przemysłowych. W instytucie uzyskał tytuł doktora nauk technicznych a jako pracownik naukowy uzyskał docenturę.
W miarę wgryzania się w problematykę przemysłową staje się coraz gorętszym rzecznikiem ergonomii (organizowania stanowiska pracy), co oznacza nie tylko eliminowanie zagrożenia zdrowia i życia w miejscu pracy, lecz także tworzenia optymalnych warunków samopoczucia człowiekowi. Po raz pierwszy z tym problemem spotkał się w latach okupacji gdy czasowo pracował jako robotnik. Później, mając coraz więcej do czynienia z przemysłem, utwierdził sie w przekonaniu o bardzo istotnym znaczeniu ergonomii oraz kluczowej roli, jaką w tej dziedzinie powinien odgrywać architekt.
Ponad 20 prac z zakresu ergonomii opublikował w PWN, WNT, wydawnictwach rolniczych i leśnych, Arkadach, w Instytucie Wydawniczym CRZZ i NOT.
Znając powszechną niewiedzę w dziedzinie ergonomii, starał się jak najbardziej ją popularyzować. Wygłaszał wykłady i odczyty (nie tylko w kraju) dla projektantów i studentów, dla załóg fabrycznych i służb BHP (bezpieczeństwa i higieny pracy). Opublikował kilkadziesiąt artykułów w prasie (nie tylko fachowej) a także wygłaszał prelekcje w Polskim Radiu.
W 1980 roku opracował memoriał na temat ergonomii i przekazał go Solidarności. Łudził się, że może to być jeden z atutów w walce o poprawę warunków pracy ludzi zatrudnionych w przemyśle. Niestety, wciąż panuje pogląd, że w tej walce liczy się tylko wyższe wynagrodzenie i krótszy czas pracy, choć statystyki wykazują wciąż zwiększającą się liczbę wypadków.
Pracując naukowo w dziedzinie budownictwa stwierdził wieloznaczność pojęć w słownictwie stosowanym w normatywach projektowych, a nawet w normatywach prawnych. W związku z tym zainicjował opracowanie "Terminologii budownictwa". Jako kierownik zespołu specjalistów opracował ponad 8000 definicji, które zostały opublikowane w zeszytach Instytutu. Z zeszytów tych Arkady wydały po raz pierwszy 5000 definicji w 4 tomach, po raz drugi w jednym "Ilustrowanym Słowniku Budowlanym".
W ramach działalności społecznej uczestniczył w pracach instytucji i stowarzyszeń zajmujących się ergonomią, jak: Polska Akademia Nauk (PAN), Naczelna Organizacja Techniczna (NOT), Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa (PZITB). Przez kilka kadencji przewodniczył Komitetowi Ergonomii Oddziału Warszawskiego NOT.
Był aktywnym członkiem Sekcji Architektury Przemysłu Oddziału Warszawskiego SARP, wnosząc dużą wiedzę, koleżeńską atmosferę i kulturę osobistą. Działał tak długo, jak tylko pozwalało mu na to zdrowie. Przed trzema laty nieuleczalna choroba zaczęła Go coraz bardziej atakować, utrudniając swobodę poruszania się - umysł miał jednak jasny i trzeźwy.
Zmarł 19 lipca 1998 r. w Warszawie, którą umiłował i w której przeżył całe swoje dorosłe życie, którą odbudował ze zgliszcz wojennych. Pozostawił nurtujące Go zawsze problemy architektury przemysłowej i nieliczne już grono przyjaciół. Odszedł z naszego grona architekt - człowiek o dużej wiedzy, niezwykle pracowity i szlachetny. Jako młody architekt startował z wysokiej pozycji architektury monumentalnej, życie związało Go jednak z architekturą przemysłową, architekturą skromną, tak, jak skromni są ludzie pracy. Pozostawił po sobie dorobek naukowy i dydaktyczny o niezaprzeczalnej wartości

Cześć Jego pamięci.

Mieczysław Pietraszun
architekt

 

 

Źródła:

Udostępnij na:
Biogram dodano: 20.07.2012 | Aktualizacja: 19.07.2016, 21:32:57